43. motorizovana brigada VRS u Prijedoru
„Ratni put 43. motorizovane brigade, čuvenije i poznatije pod imenom Prijedorska, nije lako opisati, јеr reč је о brigadi koja је ро mnogo čemu specifična, jedinstvena, velika i koja će u istoriju srpskog ratovanja sasvim sigurno ući kao brigada koja је u ovom ratu izvojevala najbržu, najveću i najznačajniju pobedu – to је bitka za Prijedor.“
Izveštaj SRT sa ceremonije odlikovanja 43. mtbr Ordenom Nemanjića, jul 1994. godine
U periodu između maja i avgusta 1992. godine, 43. motorizovana brigada (43. mtbr) i druge jedinice Prvog krajiškog korpusa Vojske Republike Srpske (1. KK VRS), u sadejstvu sa jedinicama policije Republike Srpske, Teritorijalne odbrane (TO) i različitim dobrovoljačkim grupama, izvršile su napade na veliki broj sela i naselja s većinskim bošnjačkim ili hrvatskim stanovništvom u opštini Prijedor.
U dokumentima VRS i Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Republike Srpske borbena dejstva na području prijedorske opštine označena su kao , dok su u stvarnosti te operacije podrazumevale sistematsko ubijanje, zlostavljanje, hapšenje i zatvaranje nesrpskih civila u logore i zatočeničke objekte, kao i uništavanje i pljačkanje njihove imovine.
Napadi na sela i naselja u opštini Prijedor
Da je odgovor srpske vojske na provokacije i incidente bio unapred određen, a ne spontan, pored obrasca vidljivog u vojnim dejstvima, ukazuje i naređenje komandanta 1. KK od 19. maja 1992. godine, kojim je predviđeno da jedinice uspostave kontrolu teritorije južno od reke Save i da na svaku vatrenu provokaciju odgovore uništenjem neprijatelja.
Nakon preuzimanja vlasti u Prijedoru, meštani susednih Hambarina organizovali su straže i na prilazima selu postavili kontrolne punktove iz straha od napada.
U popodnevnim satima 22. maja 1992. godine, došlo je do oružanog incidenta na punktu na ulazu u Hambarine, kada je iz pravca Prijedora stiglo vozilo sa šest srpskih vojnika. Naoružani meštani Hambarina zatražili su od vojnika da predaju oružje, a zatim su počeli da pucaju. U pucnjavi su poginula .
Incident na punktu u Hambarinama srpske vojne i civilne vlasti su iskoristile kao opravdanje za otpočinjanje vojnih akcija na području opštine Prijedor.
Iste večeri, srpske vojne i civilne vlasti su meštanima Hambarina uputile ultimatum u kom su tražile predaju lica koja su smatrale odgovornima za ubistvo vojnika, kao i predaju naoružanja.
Zahtevi iz ultimatuma nisu ispunjeni i VRS je narednog dana, 23. maja 1992. godine, započela trosatno granatiranje Hambarina. Selo je granatirano iz tri pravca – s područja Karana na severozapadu, s područja naselja Urije i s područja Topića brda.
Po prestanku granatiranja, u Hambarine su ušli tenkovi u pratnji pešadije. Slabo naoružani meštani su neko vreme branili selo, ali ubrzo su se povukli u šumu Kurevo.
Tokom napada na Hambarine, pripadnici srpskih snaga su palili kuće i ubijali civile. Oko 400 civila je napustilo Hambarine, veći broj njih je pobegao u okolna sela, dok su se neki sklonili u obližnju šumu Kurevo, koju je vojska zatim granatirala. U granatiranju Hambarina oštećeno je između 30 i 50 kuća, kao i džamija, koja je kasnije u potpunosti uništena.
Napad na Hambarine izvršile su jedinice 1. KK – 43. mtbr i delovi Šeste sanske pešadijske brigade, uključujući Interventni vod „Crni Đorđe“, u sadejstvu sa SJB Prijedor i dobrovoljačkim jedinicama.
Izbor dokumenata
Nakon zauzimanja Hambarina, vojne i civilne vlasti Prijedora uputile su ultimatum stanovništvu Kozarca i zahtevale predaju oružja lokalne TO i policije, kao i uklanjanje barikada na putu Prijedor–Banjaluka zbog prolaska vojnog konvoja. Ultimatum je na Radio Prijedoru pročitao major Radmilo Zeljaja i uz to poručio da će Kozarac biti sravnjen sa zemljom ukoliko ultimatum ne bude ispunjen.
Dana 24. maja 1992. godine, iz pravca Prijedora i iz pravca Banjaluke je prema Kozarcu krenuo najavljeni vojni konvoj u pratnji pešadije. Na ulazu u Kozarac na konvoj je otvorena vatra sa kontrolnih punktova, na šta je vojska odgovorila pucanjem na kuće i verske objekte. Pucanje na konvoj je, kao i u slučaju Hambarina, iskorišćeno kao izgovor za napad na naselja, uz upotrebu jedinica . Naredna dva dana čitavo područje je granatirano sa okolnih brda, iako je .
Dana 26. maja 1992. godine, tenkovi u pratnji pešadije ušli su na područje Kozarca. Po ulasku, pešadija je počela da pali kuće već oštećene granatiranjem. Istog dana, komanda 1. KK izvestila je Glavni štab VRS da je u toku „čišćenje s. Kozarca“.
Tokom dana, vojska je izdala naredbu da svi stanovnici napuste područje Kozarca. Formiran je konvoj iz kojeg su na raskršću puta Banja Luka – Prijedor izdvojeni muškarci, koji su zatim sprovedeni u logore Omarska i Keraterm. Žene, deca i starije osobe iz konvoja odvedeni su u logor Trnopolje.
Prema činjenicama utvrđenim u predmetu Tadić, u artiljerijskom napadu na Kozarac poginulo je 800 ljudi, meštana sela Kozaruša, Trnopolje, Gornjih i Donjih Jakupovića, Benkovca na Kozari i Ratkovića, dok je, prema izveštaju 1. KK, tokom napada zarobljeno oko 1.500 ljudi. Nakon ulaska pešadijskih jedinica, na području Kozarca ubijeno je najmanje 80 civila i između 10 i 14 policajaca Kozarca, bosanskih Muslimana, koji su se predali jedinicama koje su ušle u selo.
Napad na Kozarac izvršili su delovi 43. mtbr VRS podržani sa dve baterije haubica 105 mm i tenkovima M-84. Pored jedinica 43. mtbr, u napadu na Kozarac učestvovali su i Peta kozarska brigada, Interventni vod „Crni Đorđe“, vod izviđača i vod policije Šeste sanske pešadijske brigade, kao i pripadnici SJB Prijedor. Sve jedinice koje su učestvovale u napadu na Kozarac, uključujući i TO i dobrovoljačke odrede, bile su potčinjene 43. motorizovanoj brigadi, odnosno zameniku komandanta 43. mtbr majoru Radmilu Zeljaji, koji je bio direktno zadužen za napad.
Izbor dokumenata
se sastoji od sela Bišćani, Rizvanovići, Rakovčani, Hambarine, Čarakovo, Zecovi. Nakon zauzimanja celokupnog područja Kozarca, zarobljavanja i proterivanja stanovništva od strane srpskih snaga, to područje je ostalo jedno od retkih u prijedorskoj opštini naseljenih pretežno nesrpskim stanovništvom.
Od početka jula 1992. godine, pripadnici srpskih snaga ulazili su u ta sela, zarobljavali i odvodili muškarce u logore.
Počevši od 20. jula 1992. godine, pripadnici 43. mtbr, uključujući i Izviđačko-diverzantsku četu „Zoran Karlica“, u sadejstvu sa Šestom sanskom pešadijskom brigadom, jedinicama SJB Prijedor i dobrovoljačkim grupama, izvršili su napade na područje Brda pod izgovorom pretresa sela zbog naoružanja i pronalaska „ekstremista“ u šumi Kurevo, iako su meštani tih sela predali naoružanje krajem maja 1992. godine, nakon prvog napada na Hambarine.
Napad na područje Brda počeo je granatiranjem, a potom je pešadija ušla u sela. Tokom napada srpskih snaga na područje Brda, u drugoj polovini jula 1992. godine, ubijeno je više stotina nesrba, prevashodno civila, među kojima je bilo i žena i maloletnika, a zarobljeno stanovništvo odvedeno je u prijedorske logore. Najmanje 14 autobusa preduzeća Autotransport Prijedor angažovano je za potrebe vojske, policije i Kriznog štaba 23. jula 1992. godine za prevoz stanovništva iz Čarakova i Tukova u Trnopolje.
Komanda 43. mtbr i drugih jedinica koje su učestvovale u napadu nije sprovela istragu o ubistvima civila na području Brda, od kojih su neka počinili upravo pripadnici te brigade. Pored toga, vojska je imala i aktivnu ulogu u prikrivanju zločina učešćem u pokopavanju žrtava u tajne masovne grobnice.
U danima nakon „čišćenja“, pripadnici srpskih snaga nastavili su da dolaze u sela da pljačkaju, odnose vredne stvari, vozila i stoku koju su zatekli.
Izbor dokumenata
Napad na Briševo je počeo oko tri sata ujutru 24. jula 1992. godine snažnim granatiranjem sela. Tokom dana, granatiranje je intenzivirano i stanovnici Briševa su se sklonili u podrume kuća. Nekoliko meštana je stradalo tokom granatiranja. Narednog jutra su srpske snage nastavile s granatiranjem, a ubrzo su počele i da pucaju iz pešadijskog naoružanja. Oko devet sati ujutru, srpske snage, sastavljene od jedinica 1. KK i pripadnika dobrovoljačkih jedinica, ušle su u Briševo. Po ulasku u selo, pripadnici različitih vojnih formacija u SMB uniformama obilazili su kuće u Briševu, izvodili, tukli i ponižavali meštane, a zatim neke od njih i ubijali.
Usledilo je pljačkanje sela i paljenje kuća. Vojnici su odnosili nameštaj, vozila, poljoprivredne mašine, kućne aparate i slično. Jedan broj kuća bio je oštećen tokom granatiranja, a po ulasku pešadije u selo kuće su zapaljene. U napadu je uništena katolička crkva.
Do večeri 25. jula 1992. godine, znatna većina vojnika se povukla iz sela odvodeći sa sobom 36 zarobljenih meštana Briševa. Svi zarobljeni su sprovedeni u zatočenički logor u u Sanskom Mostu.
Po odlasku vojnika, meštani koji su se krili oko sela ušli su u Briševo i pokopali prve žrtve. U danima nakon napada, meštani su nastavili da sahranjuju ubijene, međutim, u tome su ih ponekad sprečavale grupe naoružanih Srba koje su nastavile da dolaze u Briševo, pljačkaju i pale preostalu imovinu na području sela. Do novembra 1992. godine, srpske snage su uništile sve kuće u Briševu.
U napadu na Briševo u periodu od 24. do 26. jula 1992. godine, srpske snage ubile su najmanje 68 lica, od kojih su 14 bile žene. Među ubijenima je bilo maloletnika i onih starijih od 60 godina, kao i invalida. Ubijeni su većinom bili civili.
Napad na Briševo izvršile su dve jedinice Prvog krajiškog korpusa – Šesta sanska pešadijska brigada (6. pbr) i Peta kozarska brigada – potpomognute dobrovoljačkim jedinicama. U prvoj polovini juna 1992. godine, komanda 1. KK naredila je pretpočinjavanje 6. pbr komandi 43. mtbr, odnosno OTG Prijedor.
Tokom napada, vojnici su nosili SMB uniforme JNA uz crvene trake oko rukava ili oko šlemova, dok je nekolicina njih imala četničke oznake i šubare. Nošenje dve crvene trake – jedne na ramenu, a druge na levoj ruci iznad lakta – predviđeno je . Pored vojnika, u Briševu su tokom napada bila prisutna i tri ili četiri oficira VRS.
Za zločine u Briševu pred Odeljen za ratne zločine Višeg suda u Beogradu vođen je postupak protiv komandanta Šeste krajiške brigade Branka Basare i Nedeljka Aničića, komandanta Opštinskog štaba Teritorijalne odbrane srpske opštine Sanski Most. Postupak je obustavljen zbog smrti optuženih.
Izbor dokumenata
Sa otpočinjanjem akcije „čišćenja“ Brda, deo stanovnika tog područja sklonio se u šumu Kurevo. U drugoj polovini jula 1992. godine, u šumi Kurevo se nalazilo oko 500 ljudi, mahom civila, muškaraca i maloletnih dečaka, naoružanih sa svega nekoliko pušaka.
Oko 21. jula 1992. godine, srpske snage su, u okviru akcije u šumi Kurevo, počele da pucaju na ljude u šumi kod mesta Kalajevo. Ljudi su počeli da beže. Jedna grupa je pobegla u pravcu sela Miska Glava, gde ih je opkolilo dvadesetak vojnika obučenih u uniforme JNA i uniforme rezervnog sastava policije. Srpski vojnici su naredili ljudima iz grupe da se postroje u četiri kolone, da isprazne džepove i svoje lične stvari bace na zemlju, a zatim su ih sproveli do seoske ceste u zaseoku Praštale sela Miska Glava. Odatle je grupa u nekoliko tura prebačena kombijem do Društvenog doma Miska Glava.
Po dolasku u Dom Miska Glava, 114 ljudi je evidentirano, a zatim smešteno u kafić u prizemlju Doma. Prostorija u koju su bili zatočeni bila je premala za toliko ljudi i bila je velika vrućina. Sedeli su na pločicama s privučenim kolenima, jedni uz druge. Od hrane su dobijali veknu hleba i kesicu bombona za celu grupu. Da bi dobili vodu, zatočenici su morali da pevaju pesme o Velikoj Srbiji.
U Domu Miska Glava bili su zatočeni tri ili četiri dana pod nadzorom pripadnika rezervnog sastava milicije iz Ljubije, pripadnika čete Miska Glava 6. bataljona 43. mtbr VRS, vojne policije, kao i pripadnika inžinjerskog bataljona 43. mtbr. Ispred Doma Miska Glava viđen je i Milorad Bilbija, komandant 6. bataljona 43. mtbr.
Dok su boravili u Domu Miska Glava, zatočeni civili su odvođeni na sprat na ispitivanje, tokom kojeg su prebijani. Zatočenici su izvođeni i premlaćivani i ispred Doma. Iz prostorije je jednom prilikom izvedeno između 10 i 12 lica, koja su odvedena prema Donjim Agićima, selu desetak kilometara udaljenom od Miske Glave, i zatim ubijena na lokalitetu Hozića kamen u opštini Bosanski Novi.
Nakon tri ili četiri dana, zatočeni u Domu Miska Glava su ukrcani u dva autobusa i prebačeni na stadion FK Rudar u Ljubiji. Iz grupe su izdvojeni maloletnici, koji su smešteni u svlačionice gde su proveli nekoliko dana, a zatim su prebačeni u Trnopolje.
Dovedeni civili su na stadionu postrojeni licem uza zid i vojnici su ih šutirali i tukli nogama, metalnim i drvenim palicama. To je potrajalo više sati. Civile na stadionu tukli su pripadnici Interventnog voda, sastavljenog od vojnika i policajaca sa prostora Ljubije, obučeni u tamnoplave i crne maskirne uniforme.
Na stadionu u Ljubiji ubijeno je najmanje 15 zatočenika.
Preostalim civilima je naređeno da unesu tela ubijenih u zadnji deo jednog autobusa, pa da se i sami ukrcaju u autobus, kojim su potom prebačeni na područje rudnika Ljubija pod nazivom „Kipe“, gde se odlagala otpadna zemlja kopova rudnika. Autobus je stigao između 20.00 i 21.00 i bio je mrak. Vojnici su zatražili da tri dobrovoljca izađu iz autobusa. Ubrzo potom čuli su se rafali i vojnici su naredili preostalim civilima da nastave da izlaze iz autobusa u grupama po troje. U autobusu je ostalo pet ili šest ljudi kada je jedan od zarobljenih civila pokušao da otme pušku vojniku ispred autobusa. U tom trenutku, civili su kroz razbijeni prozor iskočili iz autobusa i počeli da beže. Jedan čovek je ustreljen čim je iskočio. Na lokalitetu Kipe streljano je više od 50 civila. Streljanje na Kipama preživeli su Nermin Karagić i Elvedin Nasić.
43. mtbr i logori na teritoriji Prijedora
Nakon napada na sela i naselja u opštini Prijedor, srpske snage, sastavljene od 43. mtbr i drugih jedinica 1. KK i policije, zarobile su veliki broj ljudi koje su tretirali kao pripadnike oružanih snaga, to jest „zelenih beretki“, i, kao takve, odmah sprovodili u zatočeničke objekte formirane na teritoriji opštine Prijedor. Zatočeničke objekte u opštini Prijedor formirao je Krizni štab; međutim, između Kriznog štaba i pripadnika srpskih snaga – vojske i policije – postojala je bliska saradnja i koordinacija u upravljanju i funkcionisanju tih objekata. Svi zatočenički objekti na teritoriji Prijedora bili su u zoni odgovornosti 43. mtbr 1. KK VRS.
Na teritoriji opštine Prijedor postojalo je više desetina različitih zatočeničkih objekata, od kojih su većinu činili tranzitni centri, dok su Omarska, Keraterm i Trnopolje bili logori, u kojima su zarobljeni najduže zadržavani.
U logorima su zatočenici bili izloženi psihičkom i fizičkom maltretiranju, seksualnom zlostavljanju i mučenju. Bili su izgladnjivani, uskraćena im je voda, higijena i medicinska pomoć. Više stotina ljudi ubijeno je u ta tri logora.
Upravu logora u Keratermu i Omarskoj činili su pripadnici Stanice javne bezbednosti (SJB) Prijedor. Oni su bili zaduženi i za neposredno obezbeđenje logora; međutim, vojska je bila zadužena za spoljašnje obezbeđenje logora i za miniranje područja oko logora u Omarskoj, dok je u Keratermu među osobljem logora bilo i pripadnika vojne policije.
Logor Trnopolje osnovan je na isti način kao i Keraterm i Omarska – odlukom Kriznog štaba – ali, za razliku od tih logora, uprava i obezbeđenje u Trnopolju povereni su vojsci, odnosno Komandi Regije Prijedor.
Za ispitivanje zatočenika u Keratermu i Omarskoj bili su zaduženi islednici iz mešovitih timova policije i vojske – pripadnika 43. mtbr. O saznanjima do kojih bi došli islednici iz vojne bezbednosti izveštavali su načelnika organa za obaveštajno-bezbednosne poslove 43. mtbr, potpukovnika Miroslava Majstorovića.
Nadalje, 43. mtbr je učestvovala u prebacivanju zatočenika iz logora u logor, kao i u iseljavanju stanovništva sa teritorije opštine nakon napuštanja tih logora. Jedinice 1. KK su znale da većinu zatočenih u logorima zapravo čine civili i da nema dokaza da su učestvovali u oružanim sukobima. Uprkos tome, ni nakon oslobađanja iz logora njima nije omogućeno da se vrate kući, nego su iseljeni iz opštine.
Komanda 43. mtbr VRS je bila upoznata sa lošim uslovima, maltretiranjem zatočenika, kao i sa ubistvima koja su počinjena u logorima.
u svojoj zoni odgovornosti i imala je mogućnost da, u saradnji sa policijom, utiče na uslove u njima.
Prikrivanje zločina
U periodu od maja do kraja jula 1992. godine, pripadnici 43. mtbr su, u saradnji sa pripadnicima SJB Prijedor i Kriznim štabom Prijedor, učestvovali u pokopavanju tela ubijenih u tajne masovne grobnice u rudnicima preduzeća Rudnik željezne rude (RŽR) Ljubija. Tela su pokopavana u rudniku u Tomašici, koji je bio pod kontrolom rezervnog sastava vojske sve do kraja rata, a zatim su premeštena u sekundarnu grobnicu na lokaciju južnog rudišta Jakarina kosa.
Preduzeće RŽR Ljubija je od 1991. godine blisko sarađivalo sa 43. mtbr i drugim jedinicama vojske i policije u Prijedoru, stavljajući im na raspolaganje opremu, naoružanje, eksploziv, rudarske i građevinske mašine i vozila. Krajem 1991. godine, pukovnik Arsić je od RŽR Ljubija tražio da mu dostave mape koje su prikazivale aktivnost i radove u rudnicima, uključujući lokacije na kojima više nije bilo eksploatacije. Pored toga, veliki broj radnika tog preduzeća srpske nacionalnosti bio je mobilisan u jedinice 43. mtbr i Pete kozarske brigade, a nesrbima je 22. maja 1992. godine rečeno da više ne dolaze na posao. Istočno rudište Tomašica, koje je deo kompleksa RŽR Ljubija, od aprila ili maja 1992. godine bilo je pod kontrolom Kriznog štaba Prijedor i 43. mtbr. Pristup Tomašici je kontrolisao rezervni sastav vojske sve do kraja rata. Jedinice vojske su tokom jula 1992. godine u više navrata od preduzeća RŽR Ljubija uzimale gorivo i koristile njihova vozila, kao i građevinske mašine poput grejdera, rovokopača i buldožera.
Iz masovne grobnice Tomašica ekshumirana su 483 posmrtna ostatka i identifikovano je 275 žrtava, dok su iz masovne grobnice otkrivene na lokalitetu Jakarina kosa ekshumirana 373 posmrtna ostatka, a identifikovano je 311 žrtava. U masovnoj grobnici Tomašica pronađeni su posmrtni ostaci žrtava iz Kozarca, Jaskića, sela s područja Brda, Ljubije, kao i posmrtni ostaci žrtava iz logora Keraterm, Omarska i Trnopolje. Najveći broj žrtava čiji su posmrtni ostaci pronađeni u Tomašici stradao je u julu 1992. godine.
Unapređenja i odlikovanja
Jedinice koje su učestvovale u zločinima na teritoriji opštine Prijedor i njihovi komandanti tokom rata su više puta bili pohvaljeni, odlikovani i unapređeni, iako je komanda 1. KK imala saznanja o zločinima počinjenim u zoni odgovornosti tih brigada.
Već u julu 1992. godine, komandant 1. KK Momir Talić predložio je unapređenje majora Radmila Zeljaje. U jesen 1992. godine, Zeljaja je unapređen u čin potpukovnika, a naredne, 1993. godine dobio je čin pukovnika. Zeljaja je učestvovao i u ratnim dejstvima na Kosovu, u sastavu 3. armije VJ, i u martu 2001. godine dobio je čin general-majora kao oficir Vojske Jugoslavije.
Ukazom predsednika Republike Srpske, pukovnik Vladimir Arsić je u maju 1993. godine postavljen za komandanta Operativne grupe „Doboj“, a dve godine kasnije unapređen je u čin general-majora.
Odgovornost
Za zločine počinjene na teritoriji opštine Prijedor tokom rata u Bosni i Hercegovini pred MKSJ pravnosnažno je osuđeno 18 lica u 11 predmeta. Osuđen je gotovo ceo državni vrh Republike Srpske, sa Radovanom Karadžićem, Biljanom Plavšić i Momčilom Krajišnikom na čelu. Pred MKSJ je osuđeno i više pripadnika policije, komandira obezbeđenja i vođa smene straže prijedorskih logora, kao i predstavnika lokalnih i regionalnih političkih struktura.
Milomir Stakić (IT-97-24)
Radoslav Brđanin (IT-99-36)
Radovan Karadžić (IT-95-5/18)
Momčilo Krajišnik (IT-00-39)
Duško Tadić (IT-94-1)
Predrag Banović (IT-02-65/1)
Kvočka i drugi (IT-98-30/1)
Darko Mrđa (IT-02-59)
Biljana Plavšić (IT-00-39 & 40/1)
Stanišić i Župljanin (IT-08-91)
Sikirica i drugi (IT-95-8)
MKSJ je u novembru 2017. godine komandantu Glavnog štaba VRS Ratku Mladiću izrekao prvostepenu presudu, kojom je osuđen na doživotnu kaznu zatvora. Pravnosnažna presuda se očekuje u junu 2021. godine. Mladić je, između ostalog, osuđen za progon, istrebljenje, ubistvo, deportaciju i prisilno premeštanje u opštinama širom BiH, među kojima je i Prijedor. Ujedno, Ratko Mladić je jedini visokorangirani oficir VRS osuđen za zločine u Prijedoru.
Tužilaštvo MKSJ je 1999. godine podiglo optužnicu protiv Momira Talića, komandanta 1. KK VRS, u čijoj zoni odgovornosti se nalazila opština Prijedor, „za genocid, saučesništvo u genocidu, progone, deportaciju, istrebljenje, hotimično lišavanje života, mučenje, bezobzirno uništavanje gradova, naselja i sela, ili pustošenje koje nije opravdano vojnom nuždom, uništavanje ili hotimično nanošenje štete verskim ustanovama, protivpravno i bezobzirno razaranje i oduzimanje imovine velikih razmera koje nije opravdano vojnom nuždom“, međutim, postupak je okončan 2003. godine smrću optuženog.
Pred sudovima u Bosni i Hercegovini za zločine nad bošnjačkim i hrvatskim stanovništvom Prijedora počinjene tokom rata osuđeno je više od 30 lica, među kojima je manje od deset pripadnika jedinica VRS, dok su ostali osuđeni bili pripadnici policije.
Za zločine počinjene u Prijedoru do danas, ni u Srbiji ni u BiH, nije odgovarao nijedan komandant brigada iz sastava Prvog krajiškog korpusa koje su učestvovale u operacijama u Prijedoru, među kojima je najznačajnija 43. mtbr VRS, iako su i komandant i zamenik komandanta te brigade – pukovnik Vladimir Arsić i major Radmilo Zeljaja – u presudi MKSJ Milomiru Stakiću označeni kao saizvršioci zločina.
